WEB SİTELERİNİN
GEÇMİŞİNİ GÖRME
⚡ DİKKATİNİ VER
Çoğu kişi "Wayback Machine"i sadece nostalji için kullanır. Eski tasarımlara bakıp gülerler.
Sen farklısın. Bu rehberin sonunda, rakiplerinin sildiği ancak Google'ın hala değer verdiği "Zombi Sayfaları" nasıl bulacağını ve onların çöpe attığı trafiği nasıl kendine çekeceğini öğreteceğim. Oraya gelene kadar temelleri sağlam atman lazım.
Sitenin Eski Hali Nedir?
Dürüst olalım: Bir sabah uyandın ve takip ettiğin o dev rakip sitenin tasarımını değiştirdiğini gördün. Ya da 5 yıl önce yazdığın o efsane makale sunucu hatasıyla silindi. Belki de bir alan adı (domain) alacaksın ama geçmişi "sabıkalı" mı bilmiyorsun.
Sitenin eski halini görmek, dijital dünyada bir "zaman makinesi" kullanmak gibidir. Web botları sürekli interneti tarar, sayfaların fotoğrafını çeker (snapshot) ve devasa sunucularda saklar. Biz buna "Web Arşivi" diyoruz. Bu bir sihir değil, saf veri madenciliğidir.
"İnternette hiçbir şey kaybolmaz, sadece arşivlenir. Veriyi okumasını bilen, geleceği de tahmin eder."
NEDEN UMURSAMALISIN?
Nostalji Peşinde
- ❌ Sadece eski logolara bakıp gülmek.
- ❌ Kırık resim ikonlarıyla boğuşmak.
- ❌ Stratejisiz, rastgele tarih seçimi.
- ❌ Veriyi analiz etmeden sayfayı kapatmak.
İstihbarat Odaklı
- ✅ Rakibin sildiği ürün kategorilerini tespit et.
- ✅ Geçmişteki fiyat politikalarını analiz et.
- ✅ Kayıp backlink kaynaklarını kurtar.
- ✅ Domain otoritesinin geçmişini sorgula.
SAVAŞ ALANI TERİMLERİ
Wayback Machine kullanırken karşına çıkacak terimleri bilmeden analiz yapamazsın.
Anlık Görüntü
UYGULAMA ADIMLARI
"Tarihi bilmeyen, geleceği kodlayamaz."
Platforma Giriş
Tarayıcını aç ve adres çubuğuna archive.org yaz. Burası internetin kütüphanesidir. Sadece web siteleri değil, eski yazılımlar, kitaplar ve videolar da burada bulunur. Ama bizim işimiz "Wayback Machine" logosunun olduğu en üst kısımla.
Hedef URL'yi Gir
Merkezdeki arama çubuğuna, geçmişini görmek istediğin sitenin tam adresini yaz (Örn: google.com veya hurriyet.com.tr). "BROWSE HISTORY" butonuna bas. Sadece ana sayfa değil, spesifik bir alt sayfa (örn: site.com/blog/eski-yazi) da aratabilirsin.
Yıl Seçimi (Timeline)
Karşına bir çubuk grafik çıkacak. Siyah çubukların yüksekliği, o tarihte sitenin ne kadar sık tarandığını gösterir. 2010, 2015 gibi stratejik bir yıl seç. Genelde tasarım değişiklikleri 3-4 yılda bir olur.
Takvim Analizi
Yılı seçince aşağıda bir takvim açılır. Bazı günler mavi veya yeşil daire içine alınmıştır.
🔵 Mavi: Başarılı kayıt (Server 200 OK). Genelde bunlara tıklamalısın.
🟢 Yeşil: Yönlendirme (301/302 Redirect). Site o tarihte başka yere taşınmış olabilir.
Saat (Timestamp) Seçimi
Mavi daireli bir tarihin üzerine gel. Açılan baloncukta saatler göreceksin (Örn: 14:23:45). Birini seç. Arşiv o saniyedeki görüntüyü yüklemeye başlayacak. Sabırlı ol, arşiv sunucuları bazen yavaştır.
Navigasyon Barını Gizle
Site açıldığında en üstte Wayback Machine'in kendi gri menüsü (toolbar) olur. Bu bazen sitenin tasarımını bozar. Sağ üstteki "X" veya "Hide" ikonuna basarak sitenin o anki ham halini tam ekran gör.
Kırık Görselleri Yorumla
Bazen resimler yüklenmez ve sadece soru işareti çıkar. Bu, botun HTML kodunu kaydettiği ama görsel dosyasını (JPG/PNG) o an çekemediği anlamına gelir. Panik yapma, metinler ve kod yapısı hala oradadır ve bizim için altın değerindedir.
Kaynak Kodu İncele (Power User)
Sadece görüntüye bakma. Sayfaya sağ tıkla ve "Sayfa Kaynağını Görüntüle" de. Rakibinin 5 yıl önce hangi "Meta Keywords" kullandığını, hangi JS kütüphaneleriyle çalıştığını buradan görebilirsin.
"Changes" Özelliğini Kullan
Üst menüde "Changes" (Değişiklikler) butonu vardır. Buna basarsan, Wayback Machine sana sitenin hangi tarihlerde köklü değişiklik geçirdiğini renk yoğunluğuyla gösterir. Tasarımın değiştiği anı nokta atışı bulursun.
Site Map (Harita) Görünümü
"Summary" sekmesine git. Burada sitenin hangi dosya türlerinden (HTML, Image, PDF) ne kadar arşivlendiği pasta grafik olarak sunulur. Rakibin PDF dosyalarını mı ağırlıklı kullanmış? Buradan anlarsın.
Save Page Now (Geleceğe Yatırım)
Bu sadece geçmişi görmek için değil. Kendi sitende bir değişiklik yapmadan önce archive.org ana sayfasındaki "Save Page Now" kutusuna linkini yapıştır. Bu, sitenin şu anki halini manuel olarak sonsuza kadar kaydettirir.
Web Sitelerinin Eski Halini Görme aracı
Wayback Machine mantığını anlaman için geliştirdiğim mikro simülasyon. URL gir ve süreci izle.
ZOMBİ URL STRATEJİSİ 🧟♂️
"Rakiplerin eski sayfalarını sildiğinde, o sayfalara gelen backlinkleri de çöpe atarlar. Sen o çöpleri toplayıp hazineye çevireceksin."
- ADIM 1: Rakibin domainini Archive.org'da tarat.
- ADIM 2: 2018-2020 arasına git ve sildikleri "Blog" veya "Hizmet" sayfalarını bul.
- ADIM 3: O silinen URL'yi Ahrefs/Semrush'a at ve "Backlink"lerine bak.
- ADIM 4: Eğer o ölü sayfaya hala New York Times veya Wikipedia'dan link geliyorsa...
- FİNAL: Aynı konuyu kendi sitende yaz ve o linki veren siteye mail at: "Link verdiğiniz sayfa ölmüş, ama ben daha güncelini yazdım."
AKLINA TAKILANLAR (FAQ)
Wayback Machine yasal mı? ▼
Evet, tamamen yasaldır. Halka açık verileri arşivlerler. Ancak bir site sahibi robots.txt dosyasıyla botları engellerse, o site arşivlenmeyebilir veya arşivden kaldırılabilir.
Silinen her siteyi geri getirebilir miyim? ▼
Her zaman değil. Eğer bot o siteye hiç uğramadıysa (site çok yeniyse veya popüler değilse) kayıt bulamazsın. Ancak popüler sitelerin %99'u oradadır.
Sadece ana sayfa mı görünür? ▼
Hayır, alt sayfalar da görünür. Ancak her alt sayfa, ana sayfa kadar sık arşivlenmez. Spesifik URL'yi aratarak kontrol etmen gerekir.
Geçmişi Kontrol Et
Artık Wayback Machine'in sadece bir oyuncak değil, bir SEO silahı olduğunu biliyorsun. Şimdi git ve rakiplerinin çöplüğünü karıştır.
🚀 SİLİNEN VERİLERİNİZİ KURTARALIM MI?
Web sitenizin eski halini geri getirmek, kaybolan verileri analiz etmek veya rakiplerinizin geçmiş stratejilerini raporlamak istiyorsanız profesyonel bir gözle süreci yönetelim.
Gökhan Vatancı ile Hızlıca Görüşün